In

H?i An - th??ng cha C?u, h? m B?n

 dinhchua

? th? c? H?i An n?m cch thnh ph? ? N?ng30km v? pha ?ng Nam, cch th? x t?nh l? Tam K? 60km v? pha ?ng B?c. T? th? k? 16 ??n 19, H?i An t?ng l trung tm m?u d?ch qu?c t? trn hnh trnh th??ng m?i ?ng - Ty, m?t th??ng c?ng ph?n th?nh nh?t c?a x? ?ng Trong - Vi?t Nam trong tri?u ??i cc cha Nguy?n b?i th??ng thuy?n t? Nh?t B?n, Trung Hoa, B? ?o Nha, Ty Ban Nha, H Lan... th??ng ??n ?y ?? trao ??i, mua bn hng ho. Trong l?ch s? hnh thnh v pht tri?n, H?i An ? ???c th? gi?i bi?t ??n d??i nhi?u tn g?i khc nhau. Ph? bi?n nh?t l: Faifo, Haisfo, Hoi ph?, Ketchem, Cotam. Cc di ch? kh?o c? v cc hi?n v?t, cng trnh ki?n trc cn l?u l?i ? ch?ng minh H?i An l n?i h?i t?, giao thoa gi?a nhi?u n?n v?n ho: Ch?m, Vi?t, Trung Hoa, Nh?t B?n... trong ? ch?u s? ?nh h??ng nhi?u nh?t c?a v?n ho Vi?t v Trung. 
??n nay, khu ph? c? H?i An v?n b?o t?n g?n nh? nguyn tr?ng m?t qu?n th? di tch ki?n trc c? g?m nhi?u cng trnh nh ?, h?i qun, ?nh cha, mi?u m?o, gi?ng c?u, nh th? t?c, b?n c?ng, ch?...v nh?ng con ???ng h?p ch?y ngang d?c t?o thnh cc vung ki?u bn c?. C?nh quan ph? ph??ng H?i An bao qut m?t mu ru phong c? knh trng h? h?, th?c th?c nh? m?t b?c tranh s?ng ??ng. S? t?n t?i m?t ? th? nh? H?i An l tr??ng h?p duy nh?t ? Vi?t Nam v c?ng hi?m th?y trn th? gi?i. ?y ???c xem nh? m?t b?o tng s?ng v? ki?n trc v l?i s?ng ? th?. 
Ngoi nh?ng gi tr? v?n ho qua ki?n trc ?a d?ng, H?i An cn l?u gi? m?t n?n t?ng v?n ho phi v?t th? kh ?? s?. Cu?c s?ng th??ng nh?t c?a c? dn v?i nh?ng phong t?c t?p qun, sinh ho?t tn ng??ng, ngh? thu?t dn gian, l? h?i v?n ho ?ang ???c b?o t?n v pht huy cng v?i c?nh quan thin nhin th? m?ng, cc lng ngh? truy?n th?ng, cc mn ?n ??c s?n ... lm cho H?i An ngy cng tr? thnh ?i?m ??n h?p d?n c?a du khch th?p ph??ng. 
Thng 12 n?m 1999, UNESCO ? cng nh?n khu ph? c? H?i An l di s?n v?n ho th? gi?i. 
Theo ti li?u th?ng k, ??n nay H?i An c 1.360 di tch, danh th?ng. Ring cc di tch ???c phn thnh 11 lo?i g?m: 1.068 nh c?, 19 cha, 43 mi?u th? th?n linh, 23 ?nh, 38 nh th? t?c, 5 h?i qun, 11 gi?ng n??c c?, 1 c?u, 44 ngi m? c?. Trong khu v?c ? th? c? c h?n 1.100 di tch. 

M?T S? DI TCH TIU BI?U C?A ? THI C? H?I AN 

Cha C?u - Bi?u t??ng c?a H?i An 
N?m ti?p gip ???ng Nguy?n Th? Minh Khai v ???ng Tr?n Ph - H?i An, Cha C?u (hay cn g?i cha Nh?t B?n) l cng trnh ki?n do cc th??ng gia Nh?t B?n ??n bun bn t?i H?i An xy d?ng vo kho?ng gi?a th? k? 16. Do ?nh h??ng c?a thin t?i ??ch ho?, Cha C?u ? qua nhi?u l?n trng tu v d?n m?t ?i cc y?u t? ki?n trc Nh?t B?n, thay vo ? l ki?n trc mang ??m phong cch Vi?t, Trung. Cha C?u c dng hnh ch? Cng, m?t c?u b?ng vn g? cong vng ? gi?a, b?t qua con l?ch thng ra sng Hoi. C?u c mi che u?n cong m?m v ???c ch?m tr? nhi?u ho? ti?t tinh x?o. Trn c?a chnh c?a Cha C?u c ch?m n?i 3 ch? Hn l Lai Vi?n Ki?u (c ngh?a l c?u c?a nh?ng ng??i b?n t? xa ??n) - tn do cha Nguy?n Phc Chu ??t trong m?t l?n vi?ng th?m H?i An vo n?m 1719. Trn s??n c?u c m?t ngi mi?u nh? th? th?n B?c ?? Tr?n V? - th?n chuyn tr?n tr? phong ba, l? l?t theo tn ng??ng c?a ng??i Trung Hoa. ? hai ??u c?u c ??t hai nhm t??ng kh? v ch b?ng g? ng?i ch?u. Lai l?ch c?a Cha C?u g?n li?n v?i truy?n thuy?t v? con C - m?t lo?i thu? qui c ??u n?m ? ?n ??, mnh ? Vi?t Nam v ph?n ?ui ? t?n Nh?t B?n v m?i l?n C c?a qu?y l gy ra l? l?t, ??ng ??t ? nh?ng n?i ny. V v?y, ngoi vi?c xy c?u ?? ph?c v? giao thng, ng??i x?a cn c hm tr?n y?m loi thu? qui, gi? cho cu?c s?ng yn bnh. Cha C?u l ti s?n v gi v ? chnh th?c ???c ch?n l bi?u t??ng c?a H?i An. 

Nh c? Qun Th?ng (S? 77. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
L m?t trong nh?ng nh c? ???c ?nh gi l ??p nh?t H?i An hi?n nay. Ngi nh c nin ??i h?n 150 n?m, mang phong cch ki?n trc vng Hoa H? Trung Hoa. Qua n?m thng, ngi nh v?n ???c b?o t?n kh nguyn tr?ng v? ki?u dng ki?n trc v cc bi tr n?i th?t, gip ta hnh dung ???c ph?n no l?i s?ng c?a cc th? h? ch? nhn, nh?ng ng??i thu?c t?ng l?p th??ng gia ? th??ng c?ng H?i An tr??c ?y. ???c bi?t, ton b? ph?n ki?n trc v ?iu kh?c g? r?t sinh ??ng, tinh t? c?a ngi nh ny ??u do cc ngh? nhn lng m?c Kim B?ng th?c hi?n.c hi?n. 
?y l m?t ?i?m tham quan chnh trong hnh trnh khm ph di s?n v?n ho th? gi?i H?i An c?a du khch. 

Nh c? T?n K (S? 10. Nguy?n Thi H?c - th? x H?i An) 
???c xy d?ng cch ?y g?n 200 n?m, nh T?n K c ki?u ki?n trc hnh ?ng - ??c tr?ng c?a lo?i nh ph? H?i An, v?i n?i th?t chia lm nhi?u gian, m?i gian c ch?c n?ng ring. M?t ti?n nh l n?i ?? m? c?a hi?u bun bn, m?t sau thng v?i b?n sng ?? lm n?i xu?t, nh?p hng ho. V?t li?u trang tr n?i th?t ngi nh ch? y?u l cc lo?i g? qu v ???c tr?m tr?, ?iu kh?c r?t tinh x?o cc hnh v? giao long, hoa qu?, bt b?u, d?i l?a ... th? hi?n s? sung tc c?a cc th? h? ch? nhn. 
Ngy 17 thng 2 n?m 1990, nh T?n K ? ???c c?p b?ng di tch l?ch s? - v?n ho qu?c gia. 


H?i qun Phc Ki?n (S? 46. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
T??ng truy?n, ti?n thn c?a H?i qun l m?t gian mi?u nh? th? pho t??ng Thin H?u Thnh M?u (b cha ph h? cho th??ng nhn v??t sng gi ??i d??ng) v?t ???c t?i b? bi?n H?i An vo n?m 1697. Qua nhi?u l?n trng tu, v?i s? ?ng gp ch? y?u c?a Hoa Ki?u bang Phc Ki?n, h?i qun cng tr? nn r?c r?, khang trang gp ph?n t ?i?m di?n m?o ki?n trc ? th? c? H?i An. Thng qua cch bi tr th? ph?ng cc hnh nhn: 6 v? ti?n hi?n (l?c tnh), b m?, th?n ti ... h?i qun th? hi?n su s?c tri?t l ?ng v? h?nh phc con ng??i. 
Hng n?m, vo cc ngy Nguyn Tiu (15 thng Ging m l?ch), Va L?c Tnh (16 thng 2 m l?ch), va Thin H?u (23thng 3 m l?ch) ... t?i h?i qun Phc Ki?n di?n ra nhi?u ho?t ??ng l? h?i thu ht r?t nhi?u du khch trong v ngoi n??c ??n tham gia. 
H?i qun Phc Ki?n ? ???c c?p b?ng di tch l?ch s? - v?n ho qu?c gia ngy 17 thng 2 n?m 1990. 

H?i qun Qu?ng ?ng (S? 17. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
H?i qun ???c Hoa Ki?u bang Qu?ng ?ng xy d?ng vo n?m 1885, tho?t ??u ?? th? Thin H?u Thnh M?u v ??c Kh?ng T?, sau n?m 1911 chuy?n sang th? Quan Cng v Ti?n Hi?n c?a bang. 
V?i ngh? thu?t s? d?ng hi ho cc ch?t li?u g?, ? trong k?t c?u ch?u l?c v ho? ti?t trang tr ? ?em l?i cho h?i qun v? ??p ???ng b?, ring c. Hng n?m, vo ngy Nguyn Tiu (15 thng Ging m l?ch), va Quan Cng (24 thng 6 m l?ch) t?i ?y di?n ra l? h?i r?t linh ?nh, thu ht nhi?u ng??i tham gia. 

H?i qun Ng? Bang (S? 64. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
H?i qun Ng? Bang cn c tn l h?i qun D??ng Th??ng hay Trung Hoa h?i qun, do cc th??ng khch ng??i Hoa g?c Phc Ki?n, Tri?u Chu, Qu?ng ?ng, H?i Nam, Gia ?ng xy d?ng vo n?m 1741 ?? lm n?i th? t? Thin H?u Ng? Bang mang ??m phong cch ki?n trc Trung Hoa 

Cha ng (S? 24. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
Cha ng ???c xy d?ng n?m 1653, ? qua 6 l?n trng tu vo cc n?m: 1753, 1783, 1827, 1864, 1904, 1906. Cha ng c ki?n trc uy nghi, honh trng, t?i ?y th? t??ng Quan Vn Tr??ng (m?t bi?u t??ng v? trung - tn - ti?t - ngh?a) nn cn c tn g?i l Quan cng Mi?u. Cha ng ? t?ng l trung tm tn ng??ng c?a Qu?ng Nam x?a, ??ng th?i c?ng l n?i cc th??ng nhn th??ng l?u ??n ?? cam k?t trong vi?c vay n?, bun bn, lm ?n v xin x?m c?u may. 
Quan m Ph?t t? Minh H??ng (S? 7. Nguy?n Hu? - th? x H?i An) 
?y l ngi cha th? Ph?t duy nh?t cn l?i gi?a khu ph? c?, c ki?n trc v c?nh quan xinh ??p ??ng th?i cn l?u gi? g?n nh? nguyn v?n cc tc ph?m ?iu kh?c g? ??c s?n do cc ngh? nhn lng m?c Kim B?ng th?c hi?n. Cha th? Ph?t Quan Th? m B? Tt v m?t s? ch? v? Ph?t, B? Tt khc, v v?y trong nh?ng ngy l?, ngy r?m th??ng c r?t nhi?u ng??i ??n kh?n c?u. 

Nh th? t?c Tr?n (S? 21. L L?i - th? x H?i An) 
Do m?t v? quan h? Tr?n (m?t dng h? l?n t? Trung Hoa di c? ??n H?i An vo nh?ng n?m 1700) xy d?ng n?m 1802 theo nh?ng nguyn t?c phong thu? truy?n th?ng c?a ng??i Trung Hoa v ng??i Vi?t. T?o l?c trn m?t khu ??t r?ng kho?ng 1500 m2, c nhi?u h?ng m?c: nh th? t? ng b v tr?ng by cc di v?t lin quan ??n dng h?, nh ? ... ?y l n?i t? h?p con chu vo d?p l? bi, tri n t? tin v gi?i quy?t nh?ng v?n ?? trong dng t?c.
Nh th? t?c Tr?n l m?t trong nh?ng ?i?m tham quan ?i?m tham quan ???c nhi?u du khch quan tm. 

B?o tng L?ch s? - V?n ha 
???c thnh l?p vo n?m 1989, b?o tng tr?ng by 212 hi?n v?t g?c v t? li?u c gi tr? b?ng g?m, s?, ??ng s?t, gi?y, g?...ph?n nh cc giai ?o?n pht tri?n c?a ? th?- th??ng c?ng H?i An t? th?i k? v?n ho Sa Hu?nh (t? th? k? th? 2 sau Cng Nguyn) ??n th?i k? v?n ho Ch?m (t? th? k? 2 ??n th? k? 15) v v?n ho ??i Vi?t, ??i Nam (t? th? k? 15 ??n th? k? 19). ??n th?m B?o tng L?ch s? - V?n ho H?i An, du khch s? c ???c ci nhn t?ng qut v? ti?n trnh l?ch s? c?ng nh? b? dy v?n ho c?a ? th? c?. 

B?o tng g?m s? M?u D?ch (S? 80. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
???c xy d?ng vo n?m 1995, b?o tng l?u gi? trn 430 hi?n v?t g?m s? c nin ??i t? th? k? 8 ??n th? k? 18. H?u h?t cc hi?n v?t l g?m s? m?u d?ch c ngu?n g?c t? Trung C?n ?ng, ?n ??, Trung Hoa, Nh?t B?n, Thi Lan, Vi?t Nam ... minh ch?ng cho vai tr quan tr?ng c?a th??ng c?ng H?i An trong m?ng l??i m?u d?ch g?m s? trn bi?n vo cc th? k? tr??c, ??ng th?i c?ng cho th?y quan h? giao l?u v?n ho- kinh t? qu?c t? ? t?ng di?n ra r?t m?nh m? ? H?i An. 

B?o tng v?n ha Sa Hu?nh (S? 149. Tr?n Ph - th? x H?i An) 
B?o tng l n?i cung c?p nh?ng thng tin phong ph v? c? dn c? thu?c h? v?n ho Sa Hu?nh - ch? nhn c?ng th? H?i An s? khai t?ng c quan h? giao l?u Trung Hoa, ?n ?? v cc qu?c gia ?ng Nam . T?i ?y tr?ng by 216 hi?n v?t v?n ho Sa Hu?nh c nin ??i trn d??i 2000 n?m ???c pht hi?n qua cc ??t kh?o st, khai qu?t kh?o c? h?c t?i cc ??a ?i?m: H?u X, Thanh Chim, An Bng, Xun Lm ... t? n?m 1989 ??n n?m 1994.
Cc hi?n v?t t?i b?o tng ???c ?nh gi l b? s?u t?p ??c ?o nh?t c?a Vi?t Nam hi?n nay v? v?n ho Sa Hu?nh.

Cập nhật ngày Thứ tư, 06 Tháng 2 2013 02:11